Okulary przeciwodpryskowe chronią przed odpryskami, pyłem i cząstkami mechanicznymi lecącymi w kierunku oczu — jednym z najczęstszych zagrożeń przy szlifowaniu, cięciu, wierceniu czy pracach stolarskich. Podstawową normą dla wszystkich okularów, gogli i osłon twarzy jest EN 166.
EN 166 — dwa kryteria oceny
Norma sprawdza okulary pod kątem dwóch rzeczy: wymagań optycznych oraz odporności mechanicznej na uderzenia.
Odporność mechaniczna (litery F, B, A, S)
- S — zwiększona wytrzymałość (kula 22 mm spadająca z wysokości 1,3 m)
- F — niska energia uderzenia (kulka 6 mm przy 45 m/s)
- B — średnia energia uderzenia (kulka 6 mm przy 120 m/s)
- A — wysoka energia uderzenia (kulka 6 mm przy 190 m/s) — dotyczy tylko przyłbic/wizjerów, nie samych okularów
Klasa optyczna (1, 2 lub 3)
Im niższa liczba, tym lepsza jakość optyczna soczewki: klasa 1 — najwyższa jakość, można nosić cały dzień bez zmęczenia wzroku; klasa 2 — dopuszczalna do praktycznie każdej pracy; klasa 3 — do krótkotrwałego, sporadycznego użytku.
Symbole pola zastosowania (dodatkowe oznaczenia)
Oprócz odporności mechanicznej i klasy optycznej, na oprawce lub przesłonie może pojawić się dodatkowa cyfra określająca konkretne zastosowanie:
- 3 — ochrona przed kroplami i rozbryzgami cieczy
- 4 — ochrona przed pyłem o cząstkach większych niż 5 µm
- 5 — ochrona przed gazem i pyłem drobnym, poniżej 5 µm
- 8 — ochrona przed działaniem łuku elektrycznego (tylko przesłony)
- 9 — ochrona przed gorącymi ciałami stałymi i odpryskami stopionego metalu
Brak takiej cyfry oznacza, że dany model chroni tylko przed zagrożeniami mechanicznymi opisanymi wyżej — nie przed cieczami, gazami czy metalem.
Kiedy okulary przeciwodpryskowe są obowiązkowe
Obowiązek ich stosowania wynika z oceny ryzyka na danym stanowisku pracy — podobnie jak przy innych środkach ochrony indywidualnej, o czym piszemy w naszym artykule o kategoriach ochrony (tam na przykładzie rękawic, ale ta sama logika kategorii ryzyka dotyczy całego sprzętu ochronnego, nie tylko dłoni). W praktyce dotyczy to m.in. prac przy szlifierkach, wiertarkach, piłach, a także wszędzie tam, gdzie istnieje ryzyko odprysków, pyłu lub rozprysku cieczy.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze
Powłoka przeciw zaparowaniu — istotna przy dłuższej pracy albo zmianie temperatur. Powłoka przeciwzarysowaniowa — wydłuża żywotność soczewki przy częstym kontakcie z pyłem. Dopasowanie do twarzy — okulary powinny szczelnie przylegać z boków, żeby ograniczyć dostęp cząstek z boku.
