Wśród norm opisanych w naszym poradniku o normach rękawic ochronnych jedna wraca najczęściej w pytaniach o rękawice do pracy z rozpuszczalnikami, kwasami czy zasadami — EN ISO 374. To jednocześnie jedna z bardziej rozbudowanych norm, bo składa się z pięciu osobnych części, a jej klasyfikacja (Typ A/B/C) mówi dokładnie tyle, ile faktycznie sprawdzono — nie więcej. W tym artykule rozkładamy ją na czynniki pierwsze, razem z tabelą wszystkich 18 chemikaliów testowych.
Pięć części normy EN ISO 374
"EN ISO 374" w praktyce oznacza rodzinę pięciu powiązanych norm, z których każda sprawdza coś innego:
- EN ISO 374-1 — wymagania ogólne i terminologia dla ochrony chemicznej, to tu przypisywana jest klasyfikacja Typ A/B/C.
- EN ISO 374-2 — odporność na penetrację, czyli mikroskopijne nieszczelności materiału (test szczelności na powietrze/wodę).
- EN 16523-1 — metoda badania przenikania (permeacji) na poziomie molekularnym, czyli właśnie tego, co kryje się za "czasem przebicia" (ta metoda zastąpiła dawną EN 374-3).
- EN ISO 374-4 — odporność na degradację: sprawdza, czy kontakt z chemikaliem nie powoduje kruchnienia, pęcznienia lub kurczenia się materiału rękawicy.
- EN ISO 374-5 — ochrona przed mikroorganizmami (bakterie, grzyby, opcjonalnie wirusy) — to już inne zagrożenie niż chemikalia, opisane niżej osobno.
Rękawica może spełniać tylko część z nich naraz — dlatego dwie rękawice oznaczone jako "chemoodporne" mogą w praktyce różnić się bardzo mocno zakresem faktycznej ochrony.
Typ A, B i C — ile chemikaliów, na jakim poziomie
Klasyfikacja z EN ISO 374-1 zależy od tego, przy ilu z 18 chemikaliów testowych rękawica osiągnęła wymagany czas przebicia:
- Typ A — min. 6 chemikaliów na poziomie ≥2 (czas przebicia min. 30 minut) — najszerszy zakres ochrony.
- Typ B — min. 3 chemikalia na poziomie ≥2.
- Typ C — min. 1 chemikalium na poziomie ≥1 (czas przebicia min. 10 minut) — tylko do krótkiego kontaktu/ochrony przed rozpryskiem, nie do długotrwałej pracy z chemikaliami.
Rękawice Typu A i B noszą piktogram kolby (Erlenmeyera) z literami tych chemikaliów, przy których osiągnięto wymagany poziom, umieszczonymi pod spodem. Typ C nie dostaje piktogramu — tylko opis tekstowy "Type C".
Skala czasu przebicia (poziomy 1–6)
Dla każdego przetestowanego chemikalium rękawica dostaje osobny poziom ochrony w skali 1–6, zależnie od tego, ile faktycznie wytrzymała, zanim substancja przeniknęła przez materiał:
| Poziom | Minimalny czas przebicia |
|---|---|
| 1 | powyżej 10 minut |
| 2 | powyżej 30 minut |
| 3 | powyżej 60 minut |
| 4 | powyżej 120 minut |
| 5 | powyżej 240 minut |
| 6 | powyżej 480 minut |
Tabela chemoodporności — 18 chemikaliów testowych
Norma posługuje się 18 chemikaliami referencyjnymi, oznaczonymi literami od A do T (bez Q i R). Litery na etykiecie rękawicy (przy Typie A/B) wskazują, przy których z nich osiągnięto wymagany poziom ochrony:
| Litera | Chemikalium | Grupa |
|---|---|---|
| A | Metanol | Alkohol |
| B | Aceton | Keton |
| C | Acetonitryl | Rozpuszczalnik organiczny |
| D | Dichlorometan | Chlorowany węglowodór |
| E | Dwusiarczek węgla | Rozpuszczalnik organiczny |
| F | Toluen | Węglowodór aromatyczny |
| G | Dietyloamina | Amina |
| H | Tetrahydrofuran | Eter cykliczny |
| I | Octan etylu | Ester |
| J | n-Heptan | Węglowodór alifatyczny |
| K | Wodorotlenek sodu 40% | Zasada (ług) |
| L | Kwas siarkowy 96% | Kwas nieorganiczny |
| M | Kwas azotowy 65% | Kwas nieorganiczny |
| N | Kwas octowy 99% | Kwas organiczny |
| O | Amoniak, roztwór wodny 25% | Zasada |
| P | Nadtlenek wodoru 30% | Utleniacz |
| S | Kwas fluorowodorowy 40% | Kwas nieorganiczny |
| T | Formaldehyd 37% | Aldehyd |
Uwaga: to lista chemikaliów referencyjnych do testów, nie lista "wszystkiego, przed czym rękawica chroni" — jeśli pracujesz z konkretną substancją, której nie ma na liście, najbezpieczniej sprawdzić kartę charakterystyki produktu (kartę SDS) rękawicy u producenta i porównać z kartą charakterystyki Twojego chemikalium.
EN ISO 374-5 — ochrona przed mikroorganizmami
To osobne zagrożenie niż chemikalia, choć często omawiane przy okazji tej samej normy. Rękawice spełniające EN ISO 374-5 dostają piktogram ochrony biologicznej — jeśli dodatkowo przeszły test wg ISO 16604 (metoda z użyciem bakteriofaga), na etykiecie pojawia się dopisek "VIRUS", oznaczający ochronę także przed wirusami, nie tylko bakteriami i grzybami.
Jak to czytać w praktyce
Przykład: rękawica z piktogramem kolby i literami "A B F K L N" (6 liter, czyli 6 chemikaliów na poziomie ≥2) dostaje klasyfikację Typ A — chroni na poziomie ≥2 przy metanolu, acetonie, toluenie, wodorotlenku sodu, kwasie siarkowym i kwasie octowym. Gdyby ta sama rękawica osiągnęła wymagany poziom przy tylko 3–5 z tych chemikaliów, dostałaby klasyfikację Typ B — o samym Typie decyduje liczba chemikaliów spełniających próg, nie to, ile liter akurat widać na etykiecie. Jeśli pracujesz głównie z olejami czy smarami przemysłowymi (nie ma ich wprost na liście 18 chemikaliów) — najbliższym punktem odniesienia będą węglowodory z listy (F, J) oraz karta charakterystyki konkretnego produktu.
Krótko: jak wybrać
Sprawdź literę(-y) przy piktogramie kolby i porównaj z tabelą wyżej — to mówi Ci, przy jakich konkretnie substancjach i na jakim poziomie testowano rękawicę. Typ A daje najszerszy zakres, ale jeśli pracujesz tylko z jedną, konkretną substancją, ważniejszy jest sam poziom ochrony (1–6) przy tej jednej literze niż ogólny Typ A/B/C. Więcej o pozostałych normach rękawic (EN 388, EN 407, EN 511, EN ISO 21420) znajdziesz w naszym poradniku o normach rękawic ochronnych, a o kategoriach ryzyka I/II/III — w artykule o kategoriach ochrony.
